Креатин иммунитетти колдошу мүмкүн: дендриттик клеткалар аркылуу «каршы чабуул» күчөйбү?

Креатин — спортто белгилүү, иммунитетте мүмкүн болгон жаңы ролу жөнүндө эмне айтылат?

Креатин көпчүлүккө күч-аракет жана булчуң иштөөсүн колдоо үчүн белгилүү. Бирок UCLAдагы изилдөөчүлөр креатин иммундук системанын айрым бөлүктөрүн «энергия менен камсыздап», ракка каршы жоопту күчөтө алар-албасын иликтешкен. Бул жыйынтыктар кызыктуу болгону менен, азырынча клиникалык сыноолор адамда толук далилдене элек—ошондуктан аны дарылоо катары эмес, изилденип жаткан мүмкүнчүлүк катары караган туура.

Дендриттик клеткалар эмне үчүн маанилүү?

Иммундук система рак клеткаларын дароо эле таанып, туура багытталган жоопту уюштуруу үчүн «координациялык борборлорго» муктаж. Дендриттик клеткалар — өзгөчө ролу бар иммундук клеткалар: алар шишикке байланышкан сигналдарды таап, кийин Т-клеткаларды активдештирүүгө жардам берет. Ошондуктан дендриттик клеткалардын активдүүлүгү иммундук жооптун сапатына таасир этиши мүмкүн.

Изилдөөдө креатин дендриттик клеткалардын ишин кандайча колдошкон?

Окумуштуулар рак ткандары ичине кирген дендриттик клеткаларда креатинди ташып киргизүүчү белоктун (креатин транспортери) үчүн жооп берген ген активдүүрөөк экенин байкашкан. Андан соң креатин транспортери жок дендриттик клеткаларда: клеткалардын жашоо жөндөмү төмөндөп, активдүүлүгү начарлап, Т-клеткаларды «таанып-кол салууга» даярдоо жөндөмү да азайганы көрсөтүлгөн. Лабораториялык шартта мындай клеткалар менен өз ара аракеттенгенде Т-клеткалар азыраак көбөйүп, керек болгон сигнал молекулаларын да аз бөлгөн.

Ракка каршы иммунотерапия эмне үчүн дайыма эле бирдей натыйжа бербейт?

Иммунотерапиянын көп ыкмалары «killer» (өлтүрүүчү) Т-клеткаларды активдештирүүгө таянат. Бирок практикада олуттуу пайда бардык бейтаптарда боло бербейт. Изилдөөчүлөр дендриттик клеткалар Т-клеткаларга маалымат берип, алардын багытталган аракетин уюштурат деген логикага таянып, дендриттик клеткалардын ишин жакшыртуу көбүрөөк адамдарда иммунотерапиянын натыйжасын жогорулатууга жардам бериши мүмкүн деген божомолду карашкан.

Креатин бул «инфраструктураны» күчөтүшү мүмкүн деген идея

Окумуштуулар креатин Т-клеткалардын өзүн гана эмес, аларга керектүү «координация жана жол көрсөтүүчү» системаны да энергетикалык жактан колдоого алат деген ойду баса белгилешет.

Модельдерде (чычкандарда) рак өсүшүнө кандай таасир байкалган?

Эксперименталдык модельдерде креатинди күн сайын берүү шишиктин өсүшүн бир кыйла жайлаткан. Ошол эле учурда шишикке кирген дендриттик клеткалардын саны жана активдүүлүгү жогорулаганы белгиленген. Мындан тышкары, дендриттик клеткалар иммундук чөйрөгө кошумча клеткаларды тартууга жардам бере турган сигналдарды көбүрөөк бөлгөн.

ATP — клетканын «энергия валютасы»: креатин эмне берет?

Метаболомика талдоолорунда креатин дендриттик клеткалардын ичинде ATP деңгээлин көбөйткөнү айтылат. ATP — көпчүлүк клеткалык процесстерди иштеткен негизги энергия булагы. Энергия кору көбөйгөндө дендриттик клеткалар активдешүүгө байланышкан сезгенүү/сигнал берүү жолдорун натыйжалуураак сактай алат деген жыйынтыкка келишкен. Окумуштуулар бул таасирди кайра заряддалуучу батареяга салыштырышат: клеткалар шишик клеткалары менен азык үчүн атаандашып турганда да энергияны туура бөлүштүрө алат.

Адам клеткалары жана «дендриттик клетка вакциналары» тууралуу эмне белгиленген?

Изилдөөчүлөр адамдын моноциттеринен алынган дендриттик клеткалар менен лабораториялык тажрыйбаларда креатин алардын активдешүүсүн күчөткөнүн байкашкан. Ошондой эле бул клеткалар Т-клеткаларды ракка байланышкан бутаны багыттап, стимулдаштырууда натыйжалуураак иштешкен. Айрым көз карашта, дендриттик клеткадан даярдалган вакциналар өндүрүлгөн учурда креатин кошулса, сапаты жана иммундук жоопту стимулдаштыруу мүмкүнчүлүгү жогорулашы ыктымал деген гипотеза көтөрүлөт.

Маанилүү чектөө: бул жыйынтыктар азырынча адамда дарылоо катары далилденген эмес

Окумуштуулар натыйжалар «эрте стадияда» экенин баса белгилешет. Эксперименттер негизинен чычкандарда жана лабораторияда өстүрүлгөн адам клеткаларында жүргүзүлгөн. Демек, креатинди рак менен күрөшүүнүн же иммунотерапиянын ордуна колдонот деген ишенимдүү тыянак чыгарууга болбойт. Изилденген механизмдер кызык болсо да, адамдардагы клиникалык сыноолордун жыйынтыгы керек.

Эгер онкологиялык дарылануу жүрүп жатсачы?

Онкологиялык терапия алган адамдар үчүн ар кандай кошумча затты (анын ичинде креатинди) өз алдынча кошуу туура эмес. Дарыгер менен кеңешүү маанилүү: мүмкүн болгон өз ара таасирлер, жалпы абал, бөйрөк/суусуздануу сыяктуу жеке факторлор эске алынат.

Бул изилдөөдөн жыйынтык эмне?

• Креатин дендриттик клеткалардын энергетикалык мүмкүнчүлүгүн колдошу мүмкүн — бул иммундук жоопту уюштурууда маанилүү кадам.
• Чычкан моделдеринде шишик өсүшү жайлаганы жана дендриттик клеткалар активдүүлүгү жогорулаганы көрсөтүлгөн.
• Бирок адамда клиникалык далил азырынча жетишсиз: креатинди рак дарылоосу катары эсептөөгө болбойт.
• Иммунотерапия алган бейтаптар кошумчаны дарыгер менен талкуулап гана киргизиши керек.

p: Бул макала маалыматтык мүнөздө гана. Ал медициналык кеңешти алмаштырбайт. БАД (кошумча) кабыл алуудан мурун дарыгерге кайрылыңыз, айрыкча онкологиялык дарылоо жүрүп жатса же өнөкөт оорулар болсо.