Режими рӯзадории фосилавӣ: чаро баъзеҳо ба он осонтар риоя мекунанд, на ба ҳисоб кардани калорияҳо

Чаро баъзеҳо парҳезро давом дода наметавонанд?

Бисёриҳо бо як цикл дучор мешаванд: вазн кам мешавад, аммо баъдан бармегардад. Сабабаш на ҳамеша «нодуруст» будани ғизо аст — бисёр вақт риояи доимӣ душвор мешавад: ҳисоб кардани калорияҳо, фикр дар бораи ҳар луқма, муқовимат ба «аз ҳад зиёд хӯрдан». Ҳамин ҷанбаҳои психологӣ ва рафторӣ метавонад ба давомнокии натиҷа таъсир гузоранд.

Дар ин замина, рӯзадории фосилавӣ ҳамчун равише маъруф аст, ки барои баъзе одамон риояаш одитар мешавад: на ҳама вақт ҳисоб кардан лозим меояд — барқарор кардани «тиреза» барои хӯрок ва давраи рӯза метавонад сохтор диҳад.

Тадқиқот чӣ нишон дод?

Дар як озмоиши клиникии 18-моҳа, муҳаққиқон таъсири се барномаи парҳезро муқоиса карданд: 1) рӯзадории фосилавӣ, 2) маҳдуд кардани муттасили калорияҳо ва 3) нигоҳубини стандартӣ (тавсияҳои ғизои солим бе барномаи сахт). Дар озмоиш зиёда аз 200 нафар калонсол бо фарбеҳӣ иштирок доштанд.

Натиҷаи вазн: монанд, вале таҷриба фарқ мекунад

Мақсад танҳо кам кардани вазн набуд: муҳаққиқон ба одатҳои хӯрок, кайфият, хоб ва сифати зиндагӣ низ нигоҳ карданд.

• Гурӯҳҳое, ки рӯзадории фосилавӣ ё маҳдудсозии доимии калорияро иҷро мекарданд, то тақрибан 6 моҳ ба ҳисоби миёна тақрибан ~7 кг вазн кам карданд.
• Гурӯҳи нигоҳубини стандартӣ тақрибан ~2 кг кам кард.
• Ҳарду барномаи парҳезӣ дар баробари кам шудани вазн, беҳбудиҳои марбут ба рӯҳия ва некӯаҳволиро низ нишон доданд.

Чаро рӯзадории фосилавӣ барои баъзеҳо “осонтар” мешавад?

Фарқ дар «ҳисси назорат»-и доимӣ буд. Иштирокчиёне, ки калорияҳоро пайваста маҳдуд мекарданд, бештар эҳсос мекарданд, ки барои кам кардани вазн бояд доимона истеъмолро бошуурона маҳдуд кунанд ва аз аз ҳад зиёд хӯрдан муқовимат варзанд. Муҳаққиқон тахмин мезананд, ки ҳамин ҷанбаи равонӣ метавонад тақрибан ~15% ба натиҷа таъсир расонад (яъне вазн кам карданро осон/душвор намекунад, балки таҷрибаи риояро тағйир медиҳад).

Дар гурӯҳи рӯзадории фосилавӣ эҳсос бештар чунин буд: барои расидан ба натиҷа набояд пайваста хӯрокро ҳисоб кард ё доимо дар бораи «ман бештар нахӯрам» фикр кард. Рӯза ва тирезаҳои ғизо бештар нақшаи роҳнамо доштанд.

Барномаҳо дар амал чӣ гуна буданд?

Рӯзадории фосилавӣ (модели 20 соат рӯза)

Иштирокчиёни ин гурӯҳ дар рӯзҳои интихобшуда чунин мехӯрданд: дар 3 рӯзи ғайризанҷир дар як ҳафта, тақрибан 30% ниёзи ҳаррӯзаи энергияро аз соати 8:00 то 12:00 гирифта, баъд аз он ~20 соат рӯза мегузаронданд. Дар рӯзҳои дигар, онҳо ғизои муқаррарии худро идома медоданд.

Маҳдудсозии муттасили калорияҳо

Дар гурӯҳи дигари озмоиш, иштирокчиён ҳар рӯз тақрибан 70% калорияҳои оддии худро истеъмол мекарданд — яъне маҳдудият доимӣ буд.

Нигоҳубини стандартӣ

Гурӯҳи сеюм барномаи ҳисобкунии калория ё тирезаҳои махсусро надошт; танҳо тавсияҳои ғизои солим гирифтаанд.

Пас, рӯзадории фосилавӣ барои кӣ метавонад мувофиқтар бошад?

Муҳаққиқон таъкид мекунанд, ки на ҳама як хел ба парҳез ҷавоб медиҳанд. Агар касе дар раванди кам кардани вазн доиман бояд аз худ «назорат» нишон диҳад ва ин фикрбозӣ ӯро хаста кунад, рӯзадории фосилавӣ метавонад роҳи алтернативӣ бошад — зеро сохтор (тиреза + рӯза) метавонад диққати равониро ба ҳисоби ҳаррӯза камтар талаб кунад.

“Таъсирҳои психологӣ ва рафторӣ ба қобилияти одамон барои риояи парҳез таъсири калон доранд. Рӯзадории фосилавӣ шояд вазнро тавассути механизмҳое дастгирӣ кунад, ки аз маҳдудсозии бошууронаи доимӣ вобаста нестанд.”

Чӣ гуна ба ин равиш оқилона муносибат кунем?

Агар шумо ба рӯзадории фосилавӣ таваҷҷуҳ дошта бошед, муҳим аст, ки онро ҳамчун “таҷрибаи универсалӣ” набарем. Беҳтараш бо назардошти вазъи саломатӣ, тарзи ҳаёт ва муносибат ба ғизо интихоб кунед.

• Оҳиста оғоз кунед: агар одат надошта бошед, варианти мулоимтарро баррасӣ кунед.
• Ба сифати ғизо диққат диҳед: дар тирезаи хӯрок хӯрдан «беқоида» маъно надорад.
• Хоб ва стрессро ба назар гиред: онҳо метавонанд иштиҳо ва риояро тағйир диҳанд.
• Агар шумо бемориҳои музмин, ҳомиладорӣ/ширмакӣ, диабети қанд, мушкилоти ғизохӯрии такрорӣ (булимия/ёрии шадид) дошта бошед — ҳатман пеш аз тағйирот бо духтур маслиҳат кунед.
• Доруҳо (махсусан доруҳои назорати глюкоза) метавонанд ниёз ба танзим дошта бошанд.

Хулоса

Тадқиқот нишон дод, ки рӯзадории фосилавӣ ва маҳдудсозии доимии калория метавонанд ба камшавии вазн натиҷаи монанд диҳанд. Аммо ҳисси таҷриба фарқ мекунад: баъзеҳо дар ҳисобу назорати доимӣ душворӣ мекашанд, дар ҳоле ки тирезаҳои хӯрок ва рӯза метавонанд риояро осонтар гардонанд. Барои интихоб бояд ба саломатии шахсӣ ва маслиҳати мутахассис такя кард.

Дисклеймер: Ин мақола танҳо барои мақсадҳои иттилоотӣ аст ва маслиҳати тиббиро иваз намекунад. Пеш аз оғоз ё тағйир додани режими ғизо ва махсусан пеш аз истеъмоли БАД/дигар иловагиҳо, бо духтур ё диетолог машварат кунед.