Креатин иммунитетке де әсер етуі мүмкін: ғалымдар неге назар аударды

Креатин тек бұлшықет үшін емес пе?

Креатин — спортшылар арасында ең танымал қоспалардың бірі: ол күш пен жаттығу қарқынын қолдауға көмектеседі. Бірақ соңғы жылдары креатиннің рөлі тек “энергия” тақырығымен шектелмейтіні туралы деректер пайда бола бастады. UCLA зерттеушілері креатин иммундық жүйенің маңызды буыны — дендрит жасушаларының жұмысын күшейтуі мүмкін деген ойға тоқталды.

Дендрит жасушалары неге маңызды?

Дендрит жасушалары иммундық жүйеде “сигнал беретін көпір” іспетті. Олар ісік жасушаларын тануға көмектеседі, содан кейін T-киллер жасушаларын белсендіруге ықпал етеді — ал бұл қадам ісікке қарсы жауаптың маңызды бөлігі. Сондықтан ғалымдар дендрит жасушаларының белсенділігі неғұрлым тиімді болса, ісікке қарсы иммундық реакцияның да күшейуі мүмкін бе деген сұраққа қызыққан.

Зерттеуде креатин дендрит жасушаларының белсенділігін күшейтуі мүмкін

iScience журналында жарияланған жұмыс авторлары креатиннің дендрит жасушаларына метаболизмдік деңгейде әсер ететінін қарастырды. Эксперименттерде (тышқандарда және зертханалық жағдайда адам жасушаларында) креатинмен байланысты тетіктер дендрит жасушаларының “қосылуына” және T-жасушалармен өзара әрекеттесуіне ықпал етуі мүмкін екені байқалған.

Онкоиммунотерапияның тиімділігі неге бәріне бірдей емес?

Қазіргі кейбір онкоиммунотерапия тәсілдері T-киллер жасушаларын белсендіруге бағытталады. Дегенмен клиникалық тәжірибеде нәтиже әр науқаста әркелкі болады: зерттеушілер көптеген пациенттердің бір бөлігінде ғана айтарлықтай тиімділік байқалатынын атап өтеді. Сол себепті ғалымдар “иммундық жауаптың инфрақұрылымын” күшейту — терапия тиімділігін кеңейтуге көмектесе ме деген идеяны зерттеп жатыр.

Зерттеу авторлары креатинді тек T-жасушаларға әсер ететін зат ретінде ғана емес, дендрит жасушаларын “қоректендіріп”, бүкіл қарсы жауаптың сапасын көтеретін фактор ретінде қарастыруға болатынын айтады.

Зерттеу авторлары қандай механизм ұсынды?

Жұмыста бірнеше қадам бар: алдымен дендрит жасушаларындағы креатинді тасымалдайтын “жолдардың” белсенділігі зерттеледі, содан кейін креатинді қабылдай алмайтын дендрит жасушаларының салдары бағаланады, соңында креатин деңгейін арттырудың әсері тексеріледі.

1) Креатин тасымалдағышының белсенділігі ісікке кірген дендрит жасушаларында жоғары болуы мүмкін

Тышқан моделінде ісікке кірген дендрит жасушаларында креатин тасымалдайтын ақуызға қатысты гендік белсенділік сау тіндердегі жасушаларға қарағанда жоғарырақ көрінген. Бұл креатиннің иммундық жасушаларға “жеткізуі” ісік ортасында ерекше маңызға ие болуы ықтимал деген ойға негіз болады.

2) Креатинді ала алмайтын дендрит жасушалары әлсіздеу жұмыс істеуі мүмкін

Зертханалық модельде креатинді тасымалдай алмайтын дендрит жасушаларының тіршілік етуі, белсенділігі және T-жасушаларды ісікке қарсы танытып, белсендіруге қабілеті төменірек болған. Нәтижесінде T-жасушалардың көбейуі мен қажетті сигналдық молекулалардың бөлінуі де азайғаны байқалады.

3) Креатин енгізу/қоспалау дендрит жасушаларының “энергетикалық қоры” арқылы қолдауы мүмкін

Метаболомикс талдауларында креатинмен толықтыру дендрит жасушалары ішіндегі АТФ (жасуша энергиясының негізгі көзі) деңгейін арттыра алатыны көрсетілген. Авторлардың логикасы бойынша, энергия жеткілікті болғанда дендрит жасушаларының белсендіруіне қажет қабынулық-сигналдық жолдар тиімдірек сақталуы мүмкін. Мұны “зарядталатын батарея” сияқты сипаттауға болады: қажет болған сәтте энергияны көбірек жинап, іске қосу.

Тышқандарда ісік өсуі баяулауы мүмкін деген деректер бар

Зерттеу модельдерінде креатинді күнделікті енгізу меланома бар тышқандарда ісік өсуінің айтарлықтай баяулауымен қатар дендрит жасушаларының ісікке көбірек еніп, белсенділігінің артқанын көрсетті. Сондай-ақ бұл жасушалардың иммундық ортаға тартатын сигналдарды көбірек шығару ықтималдығы айтылған.

Бұл креатинді қатерлі ісікке қарсы вакцинамен байланыстыруға бола ма?

Авторлар дендрит жасушаларына негізделген кейбір онко-вакциналар өндірісінде де креатиннің ықпалын қарастырған. Зертханалық тәжірибелерде креатин адамнан алынған моноциттерден түзілетін дендрит жасушаларының белсенуін күшейтуі және T-жасушаларды ісікке байланысты нысанға қарсы ынталандыру қабілетін арттыруы мүмкін екені байқалған.

Ең бастысы: адамға арналған клиникалық дәлел әлі жеткіліксіз

Зерттеу нәтижелері қызықты болғанымен, олар әлі бастапқы кезеңдегі деректер. Жұмыс тышқандарда және зертханалық жағдайда жүргізілген: бұл адамда креатин онкоемді жақсартады деген дәлел емес. Сондықтан мұны онкоиммунотерапияны “алмастыратын” немесе емді міндетті түрде жақсартатын тұжырым ретінде қабылдауға болмайды.

Кейбір елдерде креатин монохидраты ондаған жыл бойы қолданылып келеді және ұсынылатын дозаларда жалпы алғанда қауіпсіз деп қарастырылатын жағдайлар кездеседі. Бірақ онкологиялық ем қабылдап жүрген адамдарға кез келген қосымша қоспаны дәрігермен талқылау маңызды.

• Онкологиялық терапия кезінде қоспалар дәрілік өзара әрекеттесулерге әсер етуі мүмкін.
• Жеке жағдай (бүйрек функциясы, қабылданатын дәрілер, жалпы денсаулық) нәтижеге және қауіпсіздікке ықпал етеді.
• Қазір дәлелдер негізінен зертханалық және жануарлық деңгейде; нақты клиникалық қорытынды үшін сынақтар қажет.

Bio&Beauty үшін түйін: иммунитетті “энергетикалық қолдау” концепциясы

Бұл зерттеу иммундық жүйені тек “бір клетканы күшейту” тұрғысынан емес, оның жұмысын қамтамасыз ететін метаболизм мен энергия ресурстары арқылы қарастыруға болатынын көрсетеді. Егер болашақ клиникалық зерттеулер бұл бағытты растаса, креатин иммундық жауаптың кейбір кезеңдеріне жанама түрде қолдау беретін қосымша стратегия болуы ықтимал. Бірақ әзірге бұл — перспективалы гипотеза, толық дәлелденген емдік ұсыныс емес.

Дисклеймер: Бұл мақала ақпараттық сипатта және дәрігердің кеңесін алмастырмайды. Онкологиялық аурулар немесе басқа ауыр жағдайлар кезінде кез келген БАД/қоспаны қабылдамас бұрын дәрігермен кеңесіңіз. “Емдейді/гарант береді” деген уәделер айтылмайды — тек зерттеу деректері мен ықтимал қолдау механизмдері талқыланады.